Instant Search

A Stylish Magazine for Men

RAAK! – De kust van het scherpschieten

Ooit op de kermis een luchtbuks ter hand genomen en geprobeerd die grote teddybeer te winnen? En was dat moeilijker dan je dacht? Lees dan vooral verder…

Voor veel mensen is de schiettent op de kermis een eerste –en vaak ook enige- kennismaking met iets wat op scherpschieten lijkt. Je betaalt een paar euro, krijgt een verouderde buks in de hand geduwd en mag drie keer proberen een ballonnetje kapot te schieten. De beste schutters slagen in deze missie en keren trots huiswaarts met een pluchen kitschbeest onder hun arm. Maar het gros van de mensen faalt hopeloos. Zelfs over een afstand van een meter of vijf. Het hardnekkige gerucht dat die lopen van kermisgeweren zo krom als een banaan zijn kan hier iets mee te maken hebben, maar feit blijft: scherpschieten is een kunst.

Waar een gemiddelde jager zijn schootsafstand beperkt tot maximaal een paar honderd meter – meestal minder – verbaasde een anonieme Canadese schutter van Joint Task Force 2 de wereld onlangs door het wereldrecord scherpschieten met ruim een kilometer te verbeteren tot een afstand van maar liefst 3540 meter, ofwel 35 voetbalvelden achter elkaar. Zijn doel was geen ballonnetje op de kermis of rondhuppelend wild, maar een IS-terrorist. En in plaats van een luchtbuks of jachtgeweer had hij een McMillan TAC-50 scherpschuttersgeweer, krachtige munitie en een topklasse vizier tot zijn beschikking. Dat maakt de prestatie er overigens niet minder om. Want raak schieten is zo eenvoudig nog niet. Zeker niet wanneer de afstanden zo groot worden als in dit geval.

De complexiteit van een dergelijk schot is namelijk zo groot, dat er in teams wordt gewerkt om het te kunnen realiseren: de schutter en zijn spotter. Waar eerstgenoemde het geweer richt, zijn adem en hartslag onder controle houdt en de trekker overhaalt, is zijn partner vooral bezig met kijken en rekenen, opnieuw kijken en herberekenen. Er komen namelijk nogal wat krachten los op een kogel nadat deze de geweerloop heeft verlaten, met als gevolg dat hij behalve voorwaarts ook naar links, rechts, boven en beneden beweegt tijdens de baan die hij aflegt naar het doel. Bovendien heeft zelfs de kromming van de aarde invloed. Een verzamelterm voor al deze factoren waar rekening mee moet worden gehouden is ‘uitwendige ballistiek’.

Allereerst zijn daar de luchtweerstand en zwaartekracht. Eerstgenoemde zorgt voor een vertraging, terwijl de ander de kogel naar beneden trekt. Het prettige van deze twee factoren is dat ze in de basis wiskundig te berekenen zijn. Om te bepalen wat het effect zal zijn op de baan van de kogel bestaan dan ook uitgebreide tabellen, waarin rekening wordt gehouden met de soort munitie, snelheid van de kogel en de vorm ervan.

Maar dat is het makkelijke deel. Want nu belanden we in het spectrum van de variabelen en wordt het ingewikkeld. Het effect van zwaartekracht verandert bijvoorbeeld wanneer vanaf een hoger of lager standpunt geschoten wordt. Ook wind, luchtdruk en luchtvochtigheid hebben invloed op het schot. En hoe langer de baan, hoe groter dat is. Zijwind bijvoorbeeld doet een kogel niet alleen naar links of rechts bewegen, maar in combinatie met de ronddraaiende beweging van het projectiel mogelijk ook omhoog. Tegenwind verhoogt de vertragende werking, waardoor het shot minder ver reikt en meewind geeft juist precies het omgekeerde effect. Zo ook de lagere luchtdruk, versus hogere luchtdruk. En niet te vergeten de luchtvochtigheid. In tegenstelling tot wat men wellicht verwacht zorgt hogere luchtvochtigheid ervoor dat de reikwijdte van het schot toeneemt.

En met dit alles is het rekenwerk nog altijd niet klaar. Want naarmate het doel verder weg is, neemt ook de invloed van de draaiing van de aarde toe. Centrifugale krachten sturen de kogel omhoog, terwijl de corioliskracht hem opzij duwt, waarbij de richting afhangt van of je je op het noordelijk of zuidelijk halfrond bevindt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over wervelingen en valwinden die onderweg kunnen optreden door obstakels als bomen, gebouwen en heuvels en al je moeizaam tot stand gekomen berekeningen zomaar weer waardeloos kunnen maken.

Kortom, een doel te raken op ruim 3,5 kilometer afstand is voor weinigen weggelegd. Maar ook raakschieten op kortere afstanden is een kunst op zich, ongeacht het soort geweer dat je gebruikt. Een scherp oog, voldoende natuurkundig kennis, goede rekenvaardigheden en een vaste hand brengen je een heel eind. En doeltreffende hulpmiddelen als een goed vizier en een rangefinder helpen je nog een stukje verder op weg. Maar zoals ’s werelds meest succesvolle sluipschutter Simo Häyhä ooit zei is hét geheim voor een doelgericht shot nog altijd heel simpel: “Oefenen!”.

Simo_hayha_honorary_rifle

Onzichtbaar

Uit angst dat zonreflecties zijn positie zouden verraden werkte de meest succesvolle sluipschutter ooit altijd zónder vizier. Tijdens de Winteroorlog 1939-1940, waarbij Rusland Finland binnenviel, doodde de Fin Simo Häyhä in minder dan 100 dagen tijd ruim 500 Russische soldaten met zijn Russische M28 Mosin-Nagant geweer. Häyhä kleedde zich geheel in het wit om op te gaan in het sneeuwlandschap en werd daarom wel de Witte Dood genoemd.

Geovid 8x42 HD-B_Edition 2017Optics

Leica, bekend van de topklasse fotocamera’s, produceert ook vizieren en speciale rangefinder voor de jacht, waarin voorgeprogrammeerde software voor diverse soort munitie aanwezig is om snel ballistische berekeningen te kunnen uitvoeren.

Suggested Posts