Instant Search

A Stylish Magazine for Men

Stadsfiets 2.0. Op twee wielen de toekomst in

De fiets rukt op, ook in landen waar tot voor kort niemand zich op de fiets waagde. Want: de fiets staat niet in de file, veroorzaakt geen smog, draagt niet bij aan het broeikaseffect, is goed voor de gezondheid en veilig. Was de fiets tot voor kort een transportmiddel en meer ook niet, inmiddels is fietsen wereldwijd onderdeel geworden van een (healthy) urban lifestyle, en de stadsfiets 2.0 een designobject…

De Sandwichbike, laat zich in elkaar zetten als een Ikea-kastje. Van berkenhout.

Dat laatste begon zo’n beetje met de fixie, nu ruim tien jaar geleden, een fiets zonder versnellingen, zonder remmen (je remt door te slippen), en zonder zogeheten ‘vrijloop’: je moet doortrappen tot je stilstaat, iets dat in bochten nogal eens in valpartijen resulteerde en de ongelukkige die per abuis wel terugtrapte pardoes lanceerde. Niet erg praktisch. Maar de fixies moesten toch vooral mooi zijn, en, dat ook, door de eigenaar zelf in elkaar geknutseld, op basis van een tweedehands opgescharreld racefietswrak (recycling!); bij voorkeur van roemruchte Italiaanse merken als Colnago, Cinelli en Campagnolo. Het duurde niet lang of fietsenmakers gingen fixies op bestelling leveren. Niet iedere hipster had immers de tijd en/of handigheid om er zelf een te bouwen, en natuurlijk kwamen er ook ‘fixies’ met remmen. De alleenheerschappij van de vertrouwde stalen heren- en damesfietsen was plotseling helemaal niet meer zo vanzelfsprekend. Jonge ingenieurs gingen met andere ogen naar de stadsfiets kijken, gingen op zoek naar nieuwe vormen, nieuwe technologie, nieuwe materialen, nieuwe functies. En, hoe kan het ook anders, in het land waar fietsen een tweede natuur is, Nederlandse ingenieurs en designers vormen de avant-garde van dat nieuwe fietsuniversum.

Slimme deelfiets

Het Amsterdamse Van Moof – in het buitenland wel ‘de Tesla van de fietswereld’ genoemd -, ontwikkelde een fiets met verlichting en slot geïntegreerd in het frame. Het herkenbare design veroverde de wereld. Van Moof is inmiddels een internationaal opererend miljoenenbedrijf. Een andere Amsterdamse ontwerper, Basten Leijh, maakte internationaal naam met de Giant Downtown, een stadsfiets met als bijzonder kenmerk dat het stuur tegelijk als slot diende. Hij bedacht ook de Hello Bike, de slimme deelfiets (een fiets vinden, openen, afrekenen; alles gaat via een app/bluetooth) die op de Amsterdamse Zuidas – waar de fiets het tot statussymbool heeft geschopt – alom aanwezig is, en ontwierp de veelvuldig bekroonde Sandwichbike: een fiets van beukenhout, die na betaling van 1100 euro als een doe-het-zelf pakket bij de koper thuis wordt afgeleverd, Ikea-style.

Statiegeld fiets

Dutchfiets, een moderne omafiets, maar dan met versnellingen en recyclebaar.

Dit najaar komen twee Nederlandse upstarts met hun eerste fietsen op de markt; fietsen die in de fietsindustrie een kleine revolutie te weeg kunnen brengen. De DutchFiets is het geesteskind van Johannes Alderse Baas, een 27 jarige werktuigbouwkundige uit Amersfoort. De opdracht die hij zichzelf stelde: maak een fiets die niet op de afvalberg eindigt. Het resultaat: een fiets van kunststof. “Het is eigenlijk een moderne omafiets,” zegt Alderse Baas, “maar dan met versnellingen en recyclebaar, en met een afwijkend design.” Eind 2016 werden, gefinancierd via crowdfunding, de eerste 125 fietsen geproduceerd. Prototypes nog. De gebruikersinformatie die dat opleverde, verwerkt hij in de fiets die sinds kort te koop is, voor 988 euro ex BTW. Binnenkort worden de eerste fietsen uitgeleverd. Niet alleen het ontwerp is Nederlands, ook de productie van de DutchFiets – het gieten van de kunststof, het freeswerk, de assemblage – vindt in Nederland plaats: “De meeste onderdelen maken we zelf, zoals de trapas van aluminium. Noodgedwongen, omdat het kunststof-concept om oplossingen vraagt die in de traditionele fietsindustrie niet voorhanden zijn.”

Nieuwe technologie

De fiets zit vol nieuwe technologie. De ophanging van het achterwiel is eenzijdig, zodat een band verwisselen een peulenschil wordt. De verlichting wordt via USB opgeladen; de accu bevindt zich in het afneembare zadel. Schakelen doe je met de pedalen; een van de weinige onderdelen die wel van buiten komen, van Sturmey-Archer. De ketting is onderhoudsvrij. Die is zelfspannend en onbereikbaar voor vuil, want opgenomen in het holle frame – het plastic is tussen 0,5 en 1,0 cm dik. Bijzonder aan de fiets is ook dat er 100 euro statiegeld op zit. “Het frame is gemaakt van een hoogwaardig soort kunststof, heel kostbaar ook. Daarom willen we de fiets graag terug hebben. Dan kunnen wij hem opknappen en opnieuw opbouwen en aanbieden, tegen een lagere prijs.” En als iemand hem echt aan barrels rijdt? “De onderdelen haal je er dan vanaf, dat is een fluitje van een cent. Zo is de fiets ontworpen. En vervolgens gaat het frame de plasticshredder in en volgt recycling.”

 

Voor de Mokumuno ontwikkelden ze een compleet nieuw productieproces voor fietsframes

Zwevend frame

Ook de Mokumuno van de Amsterdamse tweelingbroers Bob en Tom Schiller – leeftijdsgenoten van Alderse Baas – werd met crowdfunding ontwikkeld. “Het begon met een sentiment over de vrijwel verdwenen Nederlandse fietsindustrie,” zegt Tom Schiller. “Bijna elk fietsframe komt tegenwoordig uit Azië. Fietsframes worden met de hand gelast. Hoge lonen maken dat hier onmogelijk. De vraag die wij onszelf stelden was hoe je die fietsindustrie zou kunnen terughalen. Als dat zou lukken, doe je meteen ook iets aan de vervuilende transportstroom die het gevolg is van die outsourcing.” De oplossing vonden ze in de auto-industrie. Geïnspireerd op wat ze daar zagen ontwikkelden ze een nieuw productieproces voor fietsframes, volkomen geautomatiseerd, “want anders kun je niet concurreren.

Geperst aluminium

De productietechniek is vergelijkbaar met hoe bijvoorbeeld een autodeur wordt gemaakt,” zegt Schiller. “Een plaat aluminium wordt in een mal geperst, platen worden vervolgens door robots aan elkaar gelaserlast.” Voordeel is ook dat die productietechniek meer vormvrijheid geeft. Doordat je begint met een platte plaat aluminium kun je het design zo gek maken als je wilt. “Zo zweeft ons frame aan de achterzijde. Het frame wordt in Eindhoven geperst, in Bergeijk gelast, in Deventer gespoten, in Amsterdam afgemonteerd met hoogwaardige, duurzame onderdelen. Andere fietsmerken zijn nu geïnteresseerd in wat wij doen, wij kunnen hun frames leveren. En wij zitten dichtbij. Dat betekent lagere transportkosten, sneller schakelen. Vanuit Azië geldt meestal een levertijd van zeven maanden voor een nieuw frame. Wij kunnen naar dertig dagen.” Op dit moment worden de eerste 100 (genummerde) exemplaren van de aluminium Mokumone Delta uitgeleverd. De prijs: 1690 euro voor de ‘single speed’, met de optionele Shimano 8-speed of 11-speed versnelling is dat 1990 respectievelijk 2350 euro. Geen kattenpis, maar een revolutionair ontwerp mag wat kosten, en, dat is ook wat waard, de Mokumuno is net als de Dutchfiets een eyecatcher. Want de stadsfiets 2.0 is niet alleen innovatief en duurzaam, het is ook een echt hebbeding.

 

De Sawyer is niet goedkoop, maar wordt dan ook geheel met de hand gemaakt

Cruiser

Voor degene die iets bijzonders zoekt, maar tegelijk een aversie heeft tegen nieuwlichterij met plastic of aluminium frames, en geen zin om zijn fiets als bouwpakket aangeleverd te krijgen, is er nu de Sawyer van kunstenaar/ontwerper Jurgen Kuipers: een beeldschone beachcruiser van berken- of mahoniehout. 5400 euro moet de bike opbrengen. Een aardig bedrag, maar Kuipers bouwt ze dan ook met de hand; ruim een maand is hij ermee zoet, fulltime. En de prijs schrikt niet iedereen af. “Vorige week heb ik er nog een verkocht, aan iemand hier in Enschede, op verzoek heb ik er een houten koffer voor zijn notebook ingebouwd. Ja hoor, die rijdt er dus echt op. Ik zag hem onlangs staan op de Grote Markt.” Je moet maar durven… “Nou, stelen is het probleem niet, met zo’n opvallende fiets kom je niet ver, maar beschadiging zou jammer zijn. In een fietsenrek zou ik hem niet zetten, daar past hij ook niet trouwens, een boom is beter.” Durft u dat zelf toch niet aan, dan kunt u de Sawyer altijd nog een vaste plek in de huiskamer geven, om stilletjes naar te kijken en langzaam weg te dromen, ’s avonds, na opnieuw een lange dag in de file.

Een keer geen zin om te fietsen? Probeer dan DIT eens!

Tekst: Hans van Wetering